Historia rodziny Mikorskich

Herb Ostoja Mikorskich. Autor: Jolanta Dyr, licencja: CC BY-SA.

Mikorski – odwieczna szlachta, stara rycerska rodzina, zacna i dla Polski wielce zasłużona, pieczętująca się herbem Ostoja, należąca do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców). Nazwisko wywodzą od wsi Mikorzyce pod Bełchatowem leżącej w przedrozbiorowym województwie sieradzkim, powiecie piotrkowskim.

Historia rodziny Mikorskich herbu Ostoja

• Mikorzyce wraz z Wolą Mikorską są miejscowościami gniazdowymi Mikorskich herbu Ostoja¹. Pierwsza wzmianka o Mikorzycach pochodzi z 1369 roku, kiedy to jej posesorem był Jan (Iohanne herede de ... Mikorzino)². W 1398 roku wzmiankowana jest Małgorzata, córka Krzesza(?) z Mikorzyna (Krzeskonis de Mikorzino). W tej samej zapisce wymieniony jest także Ścibor z Rożniatowic³. Skądinąd wiadomo, że w Rożniatowicach sąsiadujących z Mikorzycami dziedziczyli Ostojowie⁴. W roku 1552 Mikorzyce i Wola Mikorskia znajdowały się w posesji Mikorskiego⁵. W 1563 roku wzmiankowana jest w Metryce Koronnej Anna, córka Stanisława z Mikorzyc w ziemi sieradzkiej (Stanislai Mikorski de Mikorzyce terrae Siradiensis)⁶.

• 

  Mikorzyce i Wola Mikorskia w rejestrze poborowym województwa sieradzkiego w roku 1552⁵.

• Kasper Niesiecki pisał o Mikorskich w „Herbarzu polskim”, że należeli do rodu Porajów a później przeszli do Ostojów. Wyraził to słowami: Mikorscy herbu Poraj - herb ten potem odmienili w herb Ostoja. (...) przybrali się do miecza, i dwóch pół miesiąców, to jest herbu Ostoja, bo do Zygmunta Starego, wolno było herby odmieniać. Co do ich gniazda pisał, że Mikorscy, założyli siedlisko swoje w Sieradzkiem, w ziemi Wieluńskiej, wieś nazwali Mikorzyn, a drugą Wolą Mikorską³.

• Spośród polskich twórców herbarzy najobszerniej ród Mikorskich herbu Ostoja opisał S. Uruski w herbarzu „Rodzina. Herbarz polski”. Oto wspomniany opis: Mikorsk h. Ostoja. Hrabiowie i szlachta. Senator w rodzinie, Józef-Andrzej, kasztelan rawski 1791 r. Stara sieradzka rodzina, wzięła nazwisko od swego majątku Mikorzyce, w po w. piotrkowskim; właściwym jej herbem był Poraj, który, jak się zdaje, w końcu XVII stolecia dopiero zmieniła na Ostoję. Jan, dziedzic dóbr Dorucha 1435 r. Mikołaj i Fryderyk, dziedzice dóbr Mikorzyc 1445 r. Andrzej 1450 r., miał córkę Annę za Bernardem z Mielęcina. Jan, dziedzic dóbr Wysocino, skarbnik kujawski 1465 r. Stanisław z Mikorzyc 1570 r., z żony N. Ziemęckiej miał trzech synów: Samuela, Krzysztofa i Jana, dziedziców Mikorzyc 1631 r. Samuel, dziedzic dóbr Kamionacz Wielki 1626 roku, pozostawił syna Jana, po którym z N. Kobierzyckiej syn Adam zaślubił Annę Skrzyńską i z niej miał córkę Ewę Błędowską i dwóch synów, Franciszka i Kazimierza, skarbnika różańskiego 1701 r., po którym z 1-ej żony Anny Kośnińskiej synowie, Mateusz, sędzia kapturowy ziemi gostyńskiej, elektor 1733 r. z wojew. rawskiego, podstoli gostyński 1735 r., i Wojciech żonaty z Franciszką Łuszczewską; a z 2-iej żony Konstancyi Wilkanowskiej, której 1696 r. zapisał dożywocie, zostawił Kazimierz córki: Helenę, Katarzynę i Wiktoryę 1v. Rosnowską, 2v. Winnicką. Franciszek, starszy syn Adama, dziedzic Mikorzyc 1686 r., zaślubił Zofię Miastkowską iz niej miał syna Jana, dziedzica Sojek, komornika i sędziego kapturowego ziemi gostyńskiej, elektora 1733 r. z wojew. rawskiego, pisarza ziemskiego gostyńskiego 1740 r., deputata na Trybunał koronny 1749 r., podczaszego 1754 roku, ostatnio miecznika gostyńskiego, po którym z 1-ej żony Doroty Skarbkówny synowie: Feliks-Antoni, Łukasz, łowczy gostyński 1779 r., Paweł, Stanisław, prałat kłodawski 1784 r., i N., Franciszkanin, a z 2-iej żony Franciszki Proszkowskiej córka Bohdana Rościszewska i synowie, Józef-Andrzej i Franciszek Ksawery. Feliks-Antoni, dziedzic Luszna, Woźnik Wielkich i Stępowa, regent grodzki gostyński 1752 r., pisarz ziemski, ostatnio sędzia ziemski 1771 r. gostyński, deputat na Trybunał koronny, dostał 1775 r. prawem emfiteutycznem na lat 50 królewszczyzny Osmolin, Muchów, Skórzewo, Brodnia i Bróg; z dwóch żon, Anny Kleniewskiej i Anny Stępuwskiej pozostawił córki: Brygitę za Wojciechem Zarembą-Cieleckim, starostą muchnowskim, Balbinę 1v. Drewnowską, 2v. Cieszkowską, Izabelę Franciszkową Dmochowską i syna Dyonizego, generał-adjutanta buławy polnej litew. 1777 r., szambelana i posła grodzieńskiego, żonatego z N. Krosnowską. Dyonizy, poseł wyszogrodzki na sejm 1793 r., patryota, protestował przeciwko rozbiorowi kraju, iw jednej z swoich mów oświadczył, że trzeba życzyć, aby wojsko cudzoziemskie obsadziło Izbę poselstwa, aby świat wiedział, że przemocą zmuszona, a nie z dobrej woli zgadza się na rozbiór kraju; prosił też, aby jego i jemu podobnych uwolniono od funkcyi poselskich; poseł na sejm czteroletni, był za wyswobodzeniem miast. Paweł, z cześnika podczaszy 1757 r., stolnik gostyński 1778 r., podsędek łęczycki 1779 r., komisarz do zbierania ofiar z dóbr 1789 r., z żony Urszuli Łuszczewskiej miał córki, Katarzynę Górską, Joannę za Janem Zakrzewskim, sędzią grodzkim radziejowskim, i syna Andrzeja, regenta gostyńskiego 1782 r., podstolego orłowskiego 1785 r., po którym z N. Bombekówny córki, Urszula Tykielowa, i Weronika Kuczborska. Józef-Andrzej, vicegerent gostyński 1750 roku, cześnik gostyński 1756 r., elektor 1764 r. z wojew. rawskiego, podstarosta i sędzia grodzki gostyński 1766 r., chorąży gąbiński 1769 r., podkomorzy gostyński 1774 r., ostatnio kasztelan rawski 1791 r. i kawaler orderów, Orła Białego i św. Stanisława, w 1775 r. dostał prawem emfiteutycznem starostwo gąbińskie; hrabią pruskim został 1798 r. z odmianą herbową - na podstawie podłużnej z ozdobą u spodu, tarcza owalna z skrajem złotym, podparta z każdej strony przez olbrzyma, opartego na maczudze, z zielonymi wieńcami na głowach i biodrach; nad tarczą korona hrabiowska w niej pięć piór pawich. Na tarczy w polu czerwonem herb Ostoja, miecz o złotej rękojeści między dwoma złotemi pół księżycami barkami ku sobie. Kasztelan Józef-Andrzej z Krystyny-Anieli Miaskowskiej, kasztelanki lendzkiej, miał pięć córek i syna Jana; z córek: Tekla Nakwaska, starościna wyszogrodzka, Barbara za Janem Wodzińskim, Urszula za Józefem Łempickim, chorążym wyszogrodzkim, Józefa Michałowa Łubieńska, szambelanowa, i Kunegunda Lasocka, kasztelanowa sochaczewska. Hr. Jan, dziedzic wsi Słubice, którą wspaniałemi ogrodami ozdobił, otrzymał przyznanie tytułu hrabiowskiego w Królestwie 1842 roku; z żony Maryi Brant jego syn Roman ożeniony z N. Sawary, księżną Rowigo, córką marszałka francuskiego, a 2v. z Heleną Młokosiewiczówną, marnotrawny, stracił majątek i umarł w nędzy.Franciszek Ksawery, elektor 1764 r. z wojew. rawskiego, wojski mniejszy 1768 r., a pisarz ziemski gostyński 1777 r., rotmistrz pancerny 1775 r., podstoli gąbiński 1776 r., pisarz ziemski 1781 r., sędzia ziemski kaliski 1791.r., poseł na sejm czteroletni, dostał w 1775 r. prawem emfiteutycznem na lat 50 starostwo ostrzeszowskie i królewszczyznę Czernino; z żony Elżbiety Bielińskiej miał córkę Barbarę Łukomską i syna Józefata, sędziego pokoju odolanowskiego 1813 r., prezydenta sądu krajowego w Poznaniu 1824 r., wylegitymowanego w Królestwie 1838 r., po którym z Katarzyny Wierzchlejskiej córka Zofia Łączyńska i synowie, Feliks i Józef. Feliks, dziedzic dóbr Żdżary, wylegitymowany w Królestwie 1838 r., z żony N. Brzozowskiej pozostawił córki, Paulinę Bogusławską i Zofię Celińską. Józef, drugi, syn Józefata, zaślubił Teofilę Fontowiczównę i z niej miał córki: Helenę za Michałem hr. Mycielskim, Ludmiłę, Zofię Lasocką i Lechię. Józefat miał i drugą żonę, Teofilę Siemiątkowską, i z niej pozostawił córki: Emilię za Stanisławem Biesiekierskim, Kazimierę za Wiktorem Zbijewskim, Elżbietę za Adamem Żychlińskim, Leontynę za Antonim Siemiątkowskim i trzech synów: Aleksandra, Franciszka i Edmunda. Aleksander, dziedzic Rudnik, z żony Pauliny Skoroszewskiej pozostawił córki, Emilię, Paulinę Skórzewską i synów: Edmunda, Ksawerego i Mieczysława. Franciszek, dziedzic Dobrosołowa, w konińskiem, z N. Suchorzewskiej miał syna Napoleona, po którym z Anny Mikorskiej córki, Celina, Stanisława i syn Tadeusz. Edmund, ostatni syn Józefata i Siemiątkowskiej, dziedzic Brzezia, w pleszowskiem, z 1-ej żony Romany Skoroszewskiej pozostawił córki: Annę za Napoleonem Mikorskim, Helenę za Stanisławem hr. Sokolnickim, Maryę Bojanowską i syna Henryka, a z 2-iej żony Anny Sokolnickiej pozostawił syna Franciszka, ur. 1863 r. Oprócz powyższych. Anna za Janem Łabęckim, łowczym królewskim 1673 r. Barbara za Józefem Kossobudzkim, skarbnikiem ciechanowskim 1750 r. Hipolit, wojski mniejszy wyszogrodzki, elektor 1764 roku z wojew łęczyckiego, miecznik wyszogrodzki 1789 r., um. 1827 r. w późnej starości. Jan, regent grodzki łęczycki 1780 r., komisarz do zbierania ofiar z dóbr 1789 r. Adam, stolnik orłowski 1790 r. Ludmiła, żona Teodora Jeske-Choińskiego 1888 r. (Conv. Piotrk., Sigil., Kancl., Ks. Gr. Sochaczewskie, Metr. Kor., Zap. Tryb. Lubel., Żychl.).

Znani przedstawiciele rodziny Mikorskich herbu Ostoja

• Jan Mikorski (zm. przed 1765) – podczaszy gostyniński. Syn Franciszka i Zofii Miaskowskiej. Dwukrotnie żonaty – z Dorotą Skarbek i Franciszką Pruszkowską.
• Feliks Antoni Mikorski (zm. 1779) – marszałek Trybunału Głównego Koronnego, sędzia ziemski gostyniński, pisarz ziemski gostyniński, regent grodzki gostyniński, właściciel Luszyna. Syn Jana i Doroty Skarbek. Jego żoną była Anna Stępowska.
• Józef Andrzej Mikorski (zm. 1793) – kasztelan rawski, starosta gostyniński, podkomorzy gostyniński, cześnik gostyniński, pisarz Komisji Skarbowej Koronnej, starosta gąbiński, kawaler Orderu Orła Białego. W roku 1789 król pruski Fryderyk Wilhelm nadał mu tytuł hrabiowski. Był synem Jana i Franciszki Pruszkowskiej. Jego małżonką była Krystyna Aniela Miaskowska.
• Paweł Mikorski (zm. po 1793) – podstarości i sędzia grodzki łęczycki, podsędek łęczycki, stolnik gostyniński, podczaszy gostyniński, cześnik gostyniński, poseł na sejm 1778 roku z województwa łęczyckiego.
• Dionizy Gorgoniusz Antoni Mikorski (1752-1813) – podpułkownik, poseł wyszogrodzki na sejm grodzieński (1793), paź Stanisława Augusta, kawaler Orderu Świętego Stanisława. Syn Feliksa Antoniego i Anny ze Stępowskich, właścicieli Luszyna.
• Jan Chryzostom Mikorski (1776-1849) – hrabia, właściciel Słubic. Uczestniczył w kampanii 1807 roku, był posłem na Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Syn Józefa Andrzeja Mikorskiego i Krystyny Anieli z Miaskowskich.

Majątki ziemskie Mikorskich herbu Ostoja

Mikorzyce, Wola Mikorska,

Przypisy

1. Nasza Ostoja. Historia i współczesność, red. R. Bogusławski, P. Szkutnik, t. I, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2025, s. 127.
2. S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. A–O, Poznań 1926, s. 269.
3. AGAD, Księgi ziemskie sieradzkie, sygn. 1.2, k. 90.
4. S. Łaguna, Nieznane zapiski heraldyczne średniowieczne polskie, głównie sieradzkie, Kraków 1898, s. 18.
5. AGAD, Rejestry poborowe województwa sieradzkiego, sygn. 25, k. 136v. (1552 r.).
6. AGAD, Metryka Koronna, nr 97, k. 20v.-23.

Bibliografia

• K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. VI, Lipsk 1841, s. 407-409.
• S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. XI, Warszawa 1914, s. 52-54.
• J. S. Dunin-Borkowski, Rocznik Szlachty Polskiej, t. I, 1881, s. 514, 515.
• Teki Dworzaczka, Monografie, Mikorscy h. Ostoja (dostęp: 12.08.2026).
• T. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. I, Poznań 1879, s. 205-209.
• E. Żernicki-Szeliga, Der polnische Adel und die demselben hinzugetretenen andersländischen Adelsfamilien. General-Verzeichniss. Bd. 1, Hamburg 1900, s. 86.
• E. Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861, Warszawa 2007, s. 440.
• Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny, cz. 7, Warszawa 2004, s. 34.
• S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. A–O, Poznań 1926, s. 269; t. P–Ż, Poznań 1928, s. 79.
• S. Łaguna, Nieznane zapiski heraldyczne średniowieczne polskie, głównie sieradzkie, Kraków 1898, s. 18.
• Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, t.III, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1879, nr 1620.
• Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, Wrocław 1964–1965, s. 159-164.
• Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI-XVIII wieku. Spisy, oprac. E. Opaliński, H. Żerek-Kleszcz, Kórnik 1993, s. 275.
• Źródła Dziejowe, t. XIII, Warszawa 1883, s. 255.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VI, Warszawa 1885, s. 407.
• Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie, t. IX, 1928-1929, s. 137.
• M. Kobierecki, Dobra szlacheckie i ich właściciele w powiecie orłowskim w drugiej połowie XVIII wieku, (w:) Przegląd Nauk Historycznych, nr 2, 2017, s. 127, 130.
• B. Dymek, Dionizy Gorgoniusz Mikorski (–1814), (w:) Rocznik Mazowiecki, nr 25, 2013, s. 258-262.
• M. Chudzyński, Słubice Mikorskich, Potockich i Grzybowskich, (w:) Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego, nr 3 (208), 2006, s. 16-21.
• Nasza Ostoja. Historia i współczesność, red. R. Bogusławski, P. Szkutnik, t. I, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2025, s. 127.
• Matricularum Regni Poloniae summaria, oprac. T. Wierzbowski, t. V, vol. 1, Warszawa 1919, nr 2751.
• AGAD, Metryka Koronna, nr 97, k. 20v.-23.
• AGAD, Rejestry poborowe województwa sieradzkiego, sygn. 25, k. 136v. (1552 r.).
• AGAD, Księgi ziemskie sieradzkie, sygn. 1.2, k. 90, 93.
• M. J. Minakowska, Wielka Genealogia Minakowskiej, nazwisko: Mikorski.